Litterae

Explicavimus, quae sit sententia primi verbi a Christo in Cruce prolati, nunc fructus aliquos, eosque optimos et nobis omnibus utilissimos ex eo verbo decerpere meditando curabimus. Primum omnium ex hac prima parte contionis Christi in cathedra Crucis habitae discimus, caritatem Christi ardentiorem fuisse, quam nos intellegere vel cogitare possimus. Atque hoc est, quod Apostolus, ad Ephesios scribens, ait: Scire etiam supereminentem scientiae caritatem Christi (Eph 3,19). Significat enim eo loco Apostolus, per mysterium Crucis posse nos discere, magnitudinem charitatis Christi tantam esse, ut superemineat scientiam nostram; cum sit major, quam ut nos eam cognitione apprehendere valeamus. Nos enim cum uno aliquo gravi dolore cruciamur, sive dentium, sive oculorum, sive capitis, sive alterius membri, ita in illo uno tolerando occupamur, ut nihil aliud cogitare possimus: ideo neque visitationes amicorum neque negotiorum tractatores admittimus. Christus autem crucifixus coronam spineam in capite gerebat, ut satis aperte docent antiquissimi scriptores, Tertullianus latinus libro contra Judaeos (Cap. 13), et Origenes Graecus in Matthaeum (Tract. 35): proinde caput ad Crucem sine dolore applicare sive admovere non poterat. Manus ejus et pedes clavi tenebant, ex quorum terebratione dolorem acerbissimum et continuum Dominus hauriebat. Corpus nudum et multa flagellatione et longis itineribus fatigatum, ad ignominiam et frigus publice expositum, et pondere suo manuum et pedum vulnera cum immani et perpetuo cruciatu divexans, pio Domino multos simul dolores et quasi cruces plurimas afferebat. Et tamen, o caritas vere scientiam nostram superans! his omnibus contemptis, quasi nihil ipse pateretur, de sola inimicorum suorum salute sollicitus et impendens illis periculum avertere cupiens, ad Patrem clamat: Pater, dimitte illis. Quid faceret, si scelesti illi homines persecutionem injuste paterentur, non facerent? si amici, si consanguinei, si filii, non hostes, non proditores, non scelestissimi parricidae fuissent? Vere, benignissime Jesu, caritas tua scientiam nostram vincit. Video enim cor tuum inter tot procellas injuriarum et passionum, quasi scopulum in medio mari fluctibus undique assidue pulsatum, immotum tamen et pacificum. Aspicis enim hostes tuos crudeles, qui post tot mortalia inflicta vulnera patientiam tuam irrident et laetantur, cum malefecerint: aspicis, inquam, non ut inimicus inimicos ferocientes, sed ut Pater filiolos vagientes, vel ut medicus aegrotos ex gravi morbo delirantes; ideo non eis irasceris, sed eorum misereris et omnipotenti Patri curandos sanandosque commendas. Haec enim vis est verae caritatis, ut cum omnibus pacem habeat, nullos reputet inimicos, sed et cum iis, qui oderunt pacem, vivet pacifice.

Atque hoc est, quod in cantico amoris de virtute perfectae caritatis praedicatur: Aquae multae non potuerunt exstinguere caritatem, neque flumina obruent illam (Ct 8,7). Aquae multae passiones multae sunt, quas nequitiae spirituales, quasi tartareae procellae, per Judaeos et gentiles, quasi nubes odiorum gravidas, in Christum effuderunt: sed tamen diluvium istud aquarum, id est poenarum, non potuit exstinguere incendium caritatis, quod ardebat in pectore Christi. Ideo Christi caritas in diluvio illo aquarum multarum eminebat et ardebat, dicens: Pater, dimitte illis. Nec solum aquae illae multae non potuerunt exstinguere caritatem Christi, sed neque deinceps flumina persecutionum obruere potuerunt caritatem membrorum Christi. Ideo paulo post caritas vere christiana ardens in pectore S. Stephani non potuit exstingui ab imbre lapidum, sed exarsit et clamavit: Domine, ne statuas illis hoc peccatum (Act 7,59). Ac deinceps Christi perfecta atque invicta caritas propugnata in multis milibus sanctorum Martyrum et Confessorum ita pugnavit adversus flumina persecutorum tum invisibilium, tum visibilium, ut vere dici possit, usque ad mundi consummationem neque flumina passionum obruent incendium caritatis.

Ac ut ab humanitate Christi ad divinitatem ejus ascendamus, magna fuit Christi hominis caritas erga crucifixores suos: sed major fuit erga eosdem et postea erit usque ad mundi consummationem caritas Christi Dei et Patris ejus ac Spiritus Sanci erga homines, qui cum ipso Deo inimicitias gerunt et, si possent, deturbarent eum de caelo et in crucem agerent atque occiderent. Quis cogitando assequi poterit caritatem Dei erga homines ingratos et malos? Angelis peccantibus non pepercit Deus (2Pt 2,4) neque locum paenitentiae indulsit: homines peccantes et blasphemantes et ad diabolum, hostem Dei, deficientes, patienter saepe tolerat; nec solum tolerat, sed interim pascit ac nutrit, quin etiam sustentat ac portat: In ipso enim vivimus, movemur, et sumus, ut Apostolus loquitur (Act 17,28). Nec solum boni ac justi, sed etiam ingrati et mali, ut Dominus loquitur apud Lucam (Lc 6,35). Nec solum bonus Dominus noster nutrit et pascit, sustentat et portat inimicos suos, sed etiam saepe cumulat benificiis, ornat ingenio, divitiis auget, evehit ad honores, sublimat ad regna: atque interim patienter exspectat, ut revertamur a via iniquitatis et perditionis.

Ac ut cetera omittamus, quae infinitam orationem desiderarent, si de caritate Dei in homines malos atque inimicos divinae majestatis omnia, quae dici possent, enumerare vellemus; Christi beneficium solum, de quo nunc agimus, consideremus. Nonne sic Deus dilexit mundum, ut Filium suum unigenitum daret (Io 3,16)? Mundus inimicus Dei est, nam in maligno positus est (1 Io 5,19), ut loquitur sanctus Joannes. Et: Qui diligit mundum, non est caritas Patris in eo (1 Io 2,15), ut idem ipse testis est. Et: Amicitia mundi hujus inimicitia est Dei (Iac 4,4). Et: Qui voluerit amicus esse saeculi hujus, inimicus Dei constituitur, ut scribit sanctus Jacobus (Iac 4,4). Deus igitur, diligens mundum, inimicum suum dilexit, sed ut faceret amicum. Nam ideo misit ad illum Filium suum, qui est Princeps pacis (Is 9,6), ut per eum reconciliaretur mundus Deo. Ideo enim nascente Christo cecinerunt Angeli: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax (Lc 2,14). Itaque Deus dilexit mundum inimicum, ut per Christum offerret illi reconciliationem, et reconciliatus evaderet supplicium debitum inimico. Mundus Christum non recepit, auxit culpam, insurrexit in mediatorem, inspiravit Deus mediatori, ut redderet bona pro malis et rogaret pro persecutoribus: rogavit, exauditus est pro sua reverentia (Hbr 5,7). Exspectavit Dei patientia, ut mundus per Apostolorum praedicationem paenitentiam ageret; et qui paenitentiam egerunt, indulgentiam acceperunt; qui non egerunt, tandem post longam Dei patientiam justo Dei judicio exterminati sunt. Vere igitur ex hoc primo Christi verbo discimus supereminentem scientiae caritatem Christi, discimus quoque supereminentem scientiae caritatem Dei Patris, qui sic dilexit mundum, ut Filium suum unigenitum daret: ut omnis, qui credit in ipsum, non pereat, sed habeat vitam aeternam (Io 3,16).

De septem verbis  - ad exordium: