Litterae

Exposuimus breviter ea, quae ad verbum quartum secundum historiam pertinebant. Nunc ut fructus aliquos ex arbore Crucis decerpamus, prima se offert illa consideratio, quod Christus exhaurire voluerit calicem passionis plane totum usque ad ultimam guttam. Mansurus erat in Cruce tribus horis, a sexta usque ad nonam. Mansit tribus horis integris plenis et superplenis, nam ante horam sextam Cruci affixus fuit et post nonam emisit spiritum. Id vero hac ratione persuaderi potest; nam deliquium solis coepit hora sexta, ut tres Evangelistae docent, Matthaeus, Marcus et Lucas, et disertis verbis Marcus ait: Et facta hora sexta, tenebrae sunt per totam terram usque in horam nonam. (Mc 15,33). Verba autem Domini tria dicta sunt in Cruce ante initium tenebrarum et antequam facta esset hora sexta; et quatuor verba postrema dicta sunt post tenebras ac per hoc post horam nonam. Sed praeterea sanctus Marcus clarius rem totam explicat, cum dicit: Erat autem hora tertia, et crucifixerunt eum. (Mc 15,25) Et postea subjungit: Et facta hora sexta, tenebrae factae sunt. Cum autem dicit, hora tertia Dominum fuisse crucifixum, significat horam tertiam nondum fuisse completam, quando crucifixus est Dominus; ac per hoc horam sextam nondum fuisse inchoatam: numerat enim sanctus Marcus horas principales, quae tres horas ordinarias continere solent. Ad quem modum Pater familias vocavit operarios ad vineam, hora prima, tertia, sexta, nona, undecima (Mt 20,3.5.6); et nos horas canonicas numeramus Primam, Tertiam, Sextam, Nonam et Vesperas, quae est undecima. Igitur apud sanctum Marcum hora tertia crucifixus fuisse dicitur Dominus, quia nondum venerat hora sexta. Itaque calicem passionis bibere voluit Dominus in mensura plena et superfluenti, ut nos doceret amare calicem amarum paenitentiae et laborum, non amare calicem consolationum et deliciarum saecularium. Nos ex lege carnis et mundi optamus exiguas paenitentias et magnas indulgentias, parum laboris et multum consolationis, brevem orationem et longam confabulationem. Sed vere nescimus, quid petamus; nam ut Apostolus admonet Corinthios: Unusquisque mercedem accipiet secundum suum laborem (1 Cor 3,8). Et: Non coronabitur, nisi qui legitime certaverit. (2 Tim 2,5) Certe felicitas sempiterna digna fuisset sempiterno labore; sed quia, si labor sempiternus necessarius esset, ad felicitatem sempiternam numquam perveniremus, ideo pius Dominus contentus fuit, ut in hac solum vita, quae fugit velut umbra, pro viribus in operibus bonis et in obsequio ipsius Domini laboremus; proinde sine corde sunt, sine mente, sine consilio non tam pueri quam infantes, qui brevem hanc vitam otiando vel, quod est multo deterius, graviter peccando atque Deum ad iram provocando, consumunt. Nam, si oportuit Christum pati, et ita intrare in gloriam suam (Lc 24,26): quo pacto nos ludendo et tempus in oblectanda carne amittendo intrabimus in gloriam alienam? Si Evangelium valde esset obscurum et non posset sine magno labore intellegi, excusationem forsitan aliquam haberemus; at Evangelium ab illo, qui edidit, exemplo vitae propriae clarissime declaratum est, ut caecis etiam patere queat. Neque solum ab ipso Christo explicatum illud habemus, sed tot commentaria, quae ad sensum patent, clarissima exstant, quot sunt Apostoli, Martyres, Confessores, Virgines, Sancti denique, quorum per singulos dies praeconia et triumphos celebramus. Omnes enim isti clamant, non per multas oblectationes, sed per multas tribulationes oportere nos intrare in regnum Dei (Act 14,21).

De septem verbis  - ad exordium: