Litterae

Jam fructus tertius, quem ex verbo sexto colligere possumus, ille est, ut discamus ipsi nos ut sacerdotes spirituales offerre Deo spirituales hostias (1 Ptr 2,5), ut loquitur sanctus Petrus, vel exhibere corpora nostra hostiam viventem, sanctam, Deo placentem, rationabile obsequium nostrum (Rom 12,1), ut nos docet Apostolus Paulus. Nam si verba illa Consummatum est significant, sacrificium summi Sacerdotis in Cruce fuisse completum: aequum est, ut discipuli Crucifixi, Magistrum imitari cupientes, eo modo, quo possunt, id est pro sua tenuitate et paupertate offerant et ipsi sacrificium Deo. Et quidem Apostolus Petrus docet, omnes christianos esse sacerdotes, non proprie dictos, quales sunt, qui ab episcopis in Ecclesia catholica ordinantur ad offerendum sacrificium corporis Christi, sed sacerdotes spirituales, id est, ut ipse declarat, ad offerendas spirituales hostias, non hostias proprie dictas, quales erant in Testamento veteri oves et boves et turtures et columbae, et in novo Corpus Christi in Eucharistia: sed hostias mysticas, quae ab omnibus offerri possunt, ut orationes et laudes nec non opera bona, jejunia et eleemosynas, de quibus dicit Apostolus Paulus: Per ipsum ergo offeramus hostiam laudis semper Deo, id est fructum labiorum confitentium nomini ejus (Hbr 13,15). Idem vero Apostolus in Epistola ad Romanos (Rom 12,1) accuratissime nos docet mysticum sacrificium offerre Deo ex corporibus nostris, ad similitudinem veterum sacrificiorum Legis antiquae. Quatuor enim leges sacrificiorum erant, prima, ut in sacrificio adesset hostia, id est res Deo sacrata, quam nefas esset in usum profanum converti. Altera, ut ea esset res vivens, ut ovis, capra, vitulus. Tertia, ut esset sancta, id est munda. Erant enim apud Hebraeos animalia munda et immunda: animalia munda censebantur oves, boves, caprae, turtures, passeres, columbae. Reliqua censebantur immunda, ut equus, leo, vulpes, accipitres, corvi et alia. Quarta, ut hostia incenderetur et odorem suavitatis emitteret. Atque haec omnia Apostolus numerat, cum ait: Obsecro vos ..., ut exhibeatis corpora vestra hostiam viventem, sanctam, Deo placentem. Et addit: rationabile obsequium vestrum (Ibid.), ut eum intellegamus non exhortari nos ad sacrificium proprie dictum, quasi velit, corpora nostra instar ovium sacrificii vere occidi et comburi, sed ad sacrificium mysticum et rationabile, similitudinarium, non proprium, spirituale, non corporale. Hortatur igitur nos Apostolus, ut, quemadmodum Christus in Cruce ad nostram utilitatem obtulit sacrificium corporis sui per veram et propriam mortem: sic nos offeramus ad ejus honorem corpora nostra, quasi hostiam quandam, eamque viventem et sanctam et perfectam ac per hoc Deo bene placentem, quae spirituali quodam modo occidatur et concremetur.

Explicemus ordine singulas condiciones. Primum debent esse nostra corpora hostiae, id est res Deo sacrae, quibus utamur ad honorem Dei non ut rebus nostris, sed ut rebus Dei, cui consecrati sumus per baptismum et qui nos emit pretio magno, ut dicit idem Apostolus ad Corinthios (1 Cor 6,20). Nec solum hostia Dei esse debemus, sed hostia vivens vita gratiae et Spiritus Sancti. Qui enim per peccatum mortui sunt, non sunt hostiae Dei, sed diaboli, qui mortificat animas et in ea re mirifice delectatur. At Deus noster, qui semper vivit et est fons vitae, non vult cadavera fetentia sibi offerri, quae ad nihil utilia sunt, nisi ut projiciantur ad bestias. Proinde necesse est, ut vitam animae diligentissime conservemus, ut hoc modo rationabile obsequium Domino nostro exhibeamus. Sed neque satis est, ut hostia sit viva; nam praeterea requiritur, ut sancta sit: Hostiam, inquit, Apostolus, viventem, sanctam. Sancta dicitur hostia, cum ex animantibus mundis offertur, non ex immundis. Erant autem animalia munda ex quadrupedibus, ut supra diximus, oves, caprae, boves, et ex avibus turtures, passeres et columbae. Priora animantia significant vitam activam, posteriora contemplativam. Proinde, qui vitam activam inter fideles ducunt, si semetipsos hostiam sanctam exhibere volunt Deo, imitari debent simplicitatem et mansuetudinem ovis, quae laedere proximum nescit. Item labores et gravitatem bovis, qui non otiatur, non leviter discurrit, sed, jugum suum ferens et aratrum trahens, in terra colenda laborat assidue. Denique etiam caprae velocitatem in ascensione montium et oculorum acumen in rebus longe conspiciendis: neque enim, qui in Ecclesia Dei vitam activam ducunt, sola mansuetudine et justis laboribus contenti esse debent, sed oportet eos etiam per crebras orationes alta conscendere et, quae sursum sunt, mente conspicere. Quomodo enim opera sua ad Dei gloriam referent et incensum sacrificii sursum emittent, si de Deo numquam aut raro cogitent, si Deum non quaerant, si in amorem ejus per contemplationem non exardescant? Vita enim christianorum activa non debet a contemplativa omnino esse disjuncta, ut neque contemplativa ab activa, ut mox dicemus. Itaque qui non imitantur oves, boves et capras, quae Domino suo assidue utiliterque deserviunt, sed quaerent, quae sua sunt, id est sola commoda sua temporalia consectantur, ii non offerunt Deo hostiam sanctam, sed similes sunt bestiis rapacibus et carnivoris, lupis, canibus, ursis, milvis, vulturibus, corvis, quae suo ventri deserviunt et leonem illum sequuntur, qui semper rugiens circuit, quaerens, quem devoret (1 Ptr 5,8). Jam vero christiani homines, qui vitam contemplativam elegerunt et ipsi se hostiam viventem et sanctam Deo exhibere satagunt, imitari debent solitudinem turturis, puritatem columbae et prudentiam passeris. Solitudo turturis ad monachos maxime et eremitas pertinet, qui nihil commune cum saecularibus habere student et toti contemplationi et Dei laudibus intenti sunt. Puritas columbae cum fecunditate conjuncta episcopis et clericis necessaria est, qui cum hominibus versantur et filios spirituales gignere et nutrire ex officio proprio debent. Qui nisi crebro ad supernam patriam per contemplationem volent et ad necessitates hominum per caritatem descendant, aegre poterunt puritatem cum fecunditate conjungere, sed, vel soli contemplationi dediti, steriles erunt, vel soli procreationi filiorum intenti, pulvere terreno inquinabuntur et, dum alios lucrari volent, ipsi (quod absit) fortasse se perdent. Porro utrisque, tum vitae contemplativae deditis tum vitae activae addictis, passeris prudentia multum omnino prodesse potest. Sunt enim passeres montani et passeres domestici. Passeres montani incredibili sollertia fugiunt laqueos et retia venatorum; passeres domestici in civitatibus habitant et super tecta domorum nidificant, sed ita cum hominibus versantur, ut nulli homini familiares fiant neque facile ab eis apprehendi se sinant. Sic igitur omnibus quidem christianis, sed praesertim clericis et monachis prudentia passerum necessaria est, ut a laqueis daemonum sibi caveant et cum hominibus versentur, ut eis prosint, sed consuetudinem ipsorum ac praesertim feminarum vitent, confabulationes fugiant, comissationes declinent, ludis et spectaculis non intersint, nisi capi velint a laqueo venantium daemoniorum.

Restat lex ultima sacrificiorum, ut sint hostiae non solum viventes et sanctae, sed etiam bene placentes, id est odorem suavissimum sursum mittentes. Id quod Scriptura significat, cum ait: Odoratus est Dominus odorem suavitatis (Gn 8,21). Et de ipso Domino: Dedit se ipsum oblationem et hostiam Deo in odorem suavitatis (Eph 5,2). Ut autem hostia odorem emittat gratissimum Deo, necesse est, ut occidatur et cremetur. Id fit in sacrificio mystico et rationabili, de quo loquimur cum Apostolo, quando carnalis concupiscentia vere mortificatur et igne caritatis incenditur. Nihil enim est, quod carnalem concupiscentiam efficacius, celerius perfectiusque mortificet quam sincerus Dei amor. Ipse est enim Rex et Dominus omnium affectionum cordis, et omnes ab eo reguntur et pendent, sive timor, sive spes, sive desiderium, sive odium, sive ira, sive quaecumque animi perturbatio. Ipse autem amor non cedit nisi amori majori, ac per hoc, quando divinus amor cor humanum intime possidet et incendit, tunc demum carnales concupiscentiae cedunt et mortificatae quiescunt. Inde ignita desideria et purissimae preces ad Deum ascendunt instar aromatum in odorem suavitatis. Hoc est igitur sacrificium, quod requirit Deus et ad quod promptissime exhibendum hortatur Apostolus.

Sed quia oblatio ista res est ardua et gravis et difficultate plenissima, ideo beatus Paulus efficacissimo argumento utitur, ut eam nobis persuadeat. Argumentum est in verbis illis: Obsecro vos per misericordiam Dei, ut exhibeatis corpora vestra, etc. In Graeco codice legitur in numero multitudinis: Obsecro vos per miserationes Dei. Et quae sunt et quot miserationes Dei, per quas nos Apostolus obsecrat? Prima est creatio, qua nos fecit esse rem aliquam, cum nihil essemus. Secunda, cum fecit nos servos suos, cum nostra opera non indigeret, sed ut haberet, quibus benefaceret. Tertia, cum fecit ad imaginem suam, ac per hoc capaces cognitionis suae et amicitiae suae. Quarta, cum fecit per Christum filios suos adoptivos et coheredes Unigeniti sui. Quinta, cum fecit nos membra sponsae suae et corporis sui, quibus est caput. Denique sexta, quod obtulerit semetipsum in Cruce oblationem et hostiam Deo in odorem suavitatis, ut nos redimeret a servitute et lavaret a maculis, et exhiberet ipse sibi gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam neque rugam (Eph 5,27). Hae sunt miserationes Domini, per quas nos Apostolus obsecrat, quasi diceret: Tanta Dominus contulit vobis nec merentibus nec petentibus: cur grave vobis videri debet, si vos ipsi hostiam Deo viventem, sanctam et beneplacentem offeratis? Certe si quis ista attente cogitare voluerit, non solum non grave, sed leve et facile et jucundum ac dulce illi videbitur, tam bono Domino toto corde et toto tempore vitae suae servire eique se totum, ad exemplum ejus, hostiam et oblationem atque adeo holocaustum in odorem suavitatis offerre.

De septem verbis  - ad exordium: